Ache,
Paraguay ve Paraná nehirleri arasındaki yoğun ormanlı, tepelik bölgede yaşamışlardır. İspanyol keşiflerinden önceki zamanlarda, Aché'ler daha yerleşik bir ortamda , tarımsal bir yaşam sürdürdüler. Ancak İspanyolların ve bölgedeki diğer kabilelerin faaliyetleri onları dağlık coğrafyalara itti. Aché toplumunun nüfusu, muhtemelen 20. yüzyılın sonlarında 1.000 kişiden daha da az idi.
Achelerin kültürel ve toplumsal değerli bizden farklıydı.
Grubun değerli bir üyesi öldüğünde, Acheler gelenek olarak küçük bir kızı da öldürür ve ikisini birlikte gömerdi. Achelerle görüşme yapan antropologlar, bir defasında hastalanıp gruba ayak uyduramayan orta yaşlı bir adamın terkedildiğini kaydettiler. Adam bir ağacın altına bırakılmıştı, yukarıda lezzetli bir yemek bekleyen akbabalar vardı. Ama adam tekrar toparlanarak hızlı hızlı yürüyüp gruba katılmayı başardı. Vücudu akbabaların dışkılarıyla kaplanmıştı, dolayısıyla ona "Akbabalardan Düşenler" rumuzu verilmişti.
Bir Ache kadını grubun geri kalanına ayak bağı olmaya başladığında, genç erkeklerden biri onun arkasından sessizce yaklaşır ve kafasına baltayla vurarak onu öldürürdü. Bir Ache erkeği, antropologlara cangıldaki ilk yıllarını şöyle anlatır: "Âdetlere göre kadınları öldürürdüm. Teyzelerimi öldürürdüm... Kadınlar benden korkardı... Şimdi burada beyazlarla birlikte zayıf birisi oldum." Saçsız doğan bebekler azgelişmiş kabul edilir ve hemen öldürülürdü. Kadınlardan biri, kabiledeki diğer erkekler başka bir kız çocuğu istemediği için ilk kızının öldürüldüğünü hatırlıyor. Bir adam, küçük bir erkek çocuğunu "ağladığı ve mutlu olmadığı" için öldürmüştü. Bir başka çocuk da "komik görünüşlü olduğu ve diğer çocuklar ona güldüğü" için canlı canlı gömülmüştü.
Bu tür farklı toplumsal davranışlar bize tuhaf gelse de o zamanın ve coğrafyanın toplulukları için doğal ve gerekli bir kural olarak görülebiliyor. Aksine Aché'lerle yıllarca yaşayan antropologların aktardığına göre yetişkinler arası şiddet son derece nadirdir. Kadınlar da erkekler de istedikleri zaman eş değiştirebilirler. Daima gülümser ve gülerler, liderlik hiyerarşisi yoktur ve hükmetmeye çalışan insanlardan kaçınırlar.
Ayrıca Achelerin, Paraguaylı çiftçiler tarafından kovalanıp öldürülmüşlerdir. Bu yüzden Achelerin yavaşlama ya da dinlenme lüksü pek yoktu ve geride kalanlara sert bir tutum sergilemeleri düşmanlarından sürekli kaçma zorunluluğu etkili olmuştur.
Acheler ne melekti ne de şeytan. Eski avcı toplayıcılar gibi onlar da sadece insandı.
(Yuval Noah Harari)
Kaynaklar :
➤ https://www.britannica.com/topic/Ache-people
➤ Kim Hill ve A. Magdalena Hurtado, Ache Life History: The Ecology and Demography of a Foraging People, New York: Aidine de Gruyter
➤ Hill ve Hurtado, Ache Life History
➤ Sapiens: Hayvanlardan Tanrılara İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi - (Yuval Noah Harari)
Yorumlar
Yorum Gönder